Ukonsytuować Europę II. Motyw europejski

Bernard Stiegler

Przełożył: Michał Krzykawski

redakcja: Kajetan Maria Jaksender
stron: 269
rok wydania: 2019
ISBN: 978-83-66102-25-5

50,00  45,00 

W wyemitowanym w 2004 roku wywiadzie dla francuskiej telewizji blisko stuletni Claude Lévi-Strauss wyznawał, że przygotowuje się na odejście ze świata, którego już nie lubi. Wyznanie to było poruszające o tyle, o ile pochodziło od kogoś, kto ten świat przez pół wieku z tak wielką pasją opisywał. Celem aktywistycznej filozofii Bernarda Stieglera jest wynalezienie na nowo świata, który dałby się na powrót polubić. W „Motywie europejskim” i „W świecie, który nie ma wstydu”, dwóch tomach składających się na dzieło „Ukonstytuować Europę”, Stiegler pokazuje, w jaki sposób takie zadanie może i musi zrealizować Europa oraz dlaczego pytanie o Europę pozostaje pytaniem o politykę technologiczną jako nową ekonomię polityczną. W epoce postępującej automatyzacji, algorytmizacji, komputacyjnego kapitalizmu, irracjonalnych rojeń transhumanizmu, bezrefleksyjnego zachwytu nad sztuczną inteligencją lub sztuczną bezmyślnością, która jest przez nią generowana, Stiegler artykułuje nadzieję na to, że zdatna do życia przyszłość wciąż jest możliwa. „Motyw europejski” to przede wszystkim gruntowna krytyka ideologii wydajności i efektywności, która  doprowadziła do powszechnej demotywacji i stała się irracjonalna, to jest pozbawiona racji znajdujących oparcie w rozumie i dostarczających racjonalnych pobudek – motywów – do działania. Głos Stieglera jest głosem na rzecz nowej racjonalności, a jego interwencja wykracza zarówno poza technofilię, jak i technofobię – dwa bieguny, które organizują debatę na temat technologii.

Drugi tom „Ukonstytuować Europę” poprzedza moja przedmowa „Kochać, wymyślać, opatrywać myślą. Technologia, polityka i potrzeba wiary”. Fragment na zachętę: „Aby wydostać się z systemowej i wielopłaszczyznowej zapaści, potrzeba nam nowego motywu – nowej pobudki do racjonalnego działania, a także określenia tego, co na taką racjonalność miałoby się składać. Tak pokrótce przedstawia się przesłanie drugiego tomu Ukonstytuować Europę, którego wyrazem może być również zdanie wieńczące książkę, w której Stiegler pisze, jak nie zwariować, dając do zrozumienia, że szaleństwo stanowi dzisiaj problem systemowy, który domaga się politycznej odpowiedzi: „Aby robić politykę, trzeba marzyć”. Co oznacza, że w schyłkowej fazie Antropocenu jednym z istotnych zadań dla czującej świat filozofii pozostaje odkrycie, w nowej rzeczywistości technologicznej, racjonalnego wymiaru marzenia, a dalej: pragnienia, kochania-lubienia-miłowania, oczekiwania, wyobraźni, które składają się na motyw i dają motywację do działania. Jedynie cyniczny szaleniec weźmie taki program polityczny za przejaw idealizmu nazbyt egzaltowanego intelektualisty”.

***

BERNARD STIEGLER (ur. 1952)

Francuski filozof, autor tryptyku Technika i czas, które dwie pierwsze części, Wina Epimeteusza Dezorientacja, stanowiły rozprawę doktorską napisaną pod kierunkiem Jacques’a Derridy. „Oto doktorat,  który przejdzie do historii” – powiedział w 1992 roku Jacques Derrida. Od tamtego czasu Stiegler napisał ponad trzydzieści książek poświęconych wyzwaniom wynikającym z transformacji społecznych, politycznych, ekonomicznych, epistemologicznych i psychologicznych, które są związane z rozwojem technologicznym i naukowym w epoce „rewolucji cyfrowej”. Do jego ostatnich prac należą Społeczeństwo automatyczne 1. Przyszłość pracy (2015), W zaburzeniu. Jak nie oszaleć? (2016), Co zwie się opatrywaniem myśą? 1.Potężny regres (2018). Na język polski przetłumaczono Wstrząsy. Głupota i wiedza w XXI wieku. Bernard Stiegler jest również założycielem grupy filozoficznej pharmakon.fr. Obecnie kieruje Instytutem Badań i Innowacji, który stworzył przy Centre Pompidou.

***

Cet ouvrage a bénéficié du soutien des Programmes d’aide à la publication de l’Institut français.
Książkę wydano dzięki dofinansowaniu Institut français w ramach programów wsparcia wydawniczego.